123

با توجه به این ویژگی ها به تحلیل چشم انداز 20 ساله ایران و این که آیا حاوی این موارد می باشد یا نه می پردازیم. الف) اگر در نظر باشد که یک چشم انداز رهنمود و انگیزه مناسب فراهم سازد احتمالا باید متضمن این موارد باشد: 1. رسالت سازمانی: بیان عملی رسالت سازمان باید از مجموعه بحث هایی که برای پاسخگویی به شش پرسش انجام می گیرند ناشی شود. شش پرسش مورد نظر عبارتند از: 1. ما که هستیم؟ جامعه ایرانی 2. به طور کلی نیاز های سیاسی و اجتماعی اساسی که وجود ما وقف برآورده ساختن آنهاست یا مسائل اجتماعی و سیاسی که ما برای گشودن آنها زنده ایم کدام اند؟ مسائل فرهنگی، علمی، دفاعی، رفاهی، اقتصادی، منطقه ای و بین المللی 3. اساسا برای تشخیص یا پیش بینی نیاز ها یا مشکلات و عکس العمل نشان دادن در قبال آنها چه اقدام هایی می خواهیم انجام دهیم؟ به این مساله در چشم انداز اشاره ی دقیق و کاملی نشده است . 4. چگونه باید در مقابل ذی علاقگان کلیدی عکس العمل نشان دهیم؟ تاکید بر: مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان ها ، و بهره مند از امنیت اجتماعی و قضایی. که البته در موارد دیگری نیز اشاراتی از قبیل توزیع مناسب درآمد، دور از فقر فساد و تبعید و ... دیده می شود. 5. فلسفه ما چیست و ارزش های بنیادی ما کدامند؟ به اصول وابسته به قانون اساسی، اصول اخلاقی، اصول وابسته به عزت، حکمت و مصلحت و ارزش های اسلامی، ملی و انقلابی و ..... اشاره شده است. 6. چه چیزی ما را متمایز یا منحصر به فرد می سازد؟ پشتوانه فرهنگی، جغرافیایی، تاریخی و اسلامی 2. فلسفه اصلی و ارزش های محوری در بحث مربوط به رسالت به آن اشاره شد. 3. اهداف در صورت مشخص بودن در چشم انداز 20 ساله ایران به اهداف زیادی اشاره شده است که می توان به طور مثال به موارد زیر اشاره نمود: • توسعه یافته • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری • امن، مستقل و مقتدر • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی • دارای تعامل سازنده و موثر با جهان 4. استراتژی های اصلی در اکثر موارد پس از ذکر یک هدف به استراتژی هایی نیز ا شاره شده است که می توان به طور مثال موارد زیر را نام برد: • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی • امن، مستقل و مقتدر با سامان دفاعی مبتنی بر بازدارندگی همه جانبه و پیوستگی مردم و حکومت. • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) با تاکید بر جنبش نرم افزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقاء نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل. البته باید گفت که استراتژی های کاملا روشن و مشخصی در این چشم انداز مطرح نشده است و تنها به صورت کلی و جامع می توان از موارد بالا نام برد که حتی شاید بتوان بعضی از این موارد را هدف دانست تا استراتژی 5. معیار های عملکرد شاخص های کمی کلان آنها از قبیل نرخ سرمایه گذاری، درآمد سرانه، تولید ناخالص ملی، نرخ اشتغال و تورم، کاهش فاصله درآمد میان دهک های بالا و پایین جامعه، رشد فرهنگ و آموزش و پژوهش و تواناییهای دفاعی و امنیتی 6. قواعد تصمیم گیری تهیه، تدوین و تصویب برنامه های توسعه و بودجه های سالیانه که باید متناسب با سیاست های توسعه و اهداف و الزامات چشم انداز، تنظیم و تعیین گردد و این سیاست ها و هدفها به صورت کامل مراعات شود. در اینجا نیز لازم به ذکر است که اشاره روشن و واضحی به قواعد تصمیم گیری در این چشم انداز نشده است. 7. موازین اخلاقی که از تمامی کارکنان انتظار می رود. در شروع بیانیه چشم انداز بیان شده است که " با اتکال به قدرت لایزال الهی و در پرتو ایمان و عزم ملی و کوشش برنامه ریزی شده و مدبرانه جمعی و در مسیر تحقق آرمانها و اصول قانون اساسی ، در چشم انداز بیست ساله ....... " که می توان گفت از کلیه افراد انتظار می رود در چارچوب مسائل اسلامی و قانون اساسی حرکت نمایند تا اهداف چشم انداز محقق شود که البته در اینجا نیز همانند موارد قبلی اشاره دقیق و بارزی به موازین اخلاقی مورد انتظار از کارکنان نشده است. علاوه بر موارد ذکر شده در بالا توجه به نکاتی چند دارای اهمیت می باشد. گزارش چشم‌انداز توسعه كشور در افق 20 ساله با هدف ارايه افق‌هاي نوين و متفاوت پيش‌روي برنامه‌ريزان در جهت خلق آينده‌اي مطلوب تهيه شده است. ارايه افق‌هاي نوين، متفاوت و مطلوب در گريز از اشتباهات فرآينده و توجه به نكات ذيل است: - تدوين گزارش براساس شيوه‌هاي جديد (توجه به فردا در مقابل امروز) - پذيرش نقش اراده‌گرايي به معني كامل كلمه در مقابل نقش واكنشي به تحولات - رفع ابهامات و شفاف كردن تصوير چشم‌انداز آينده - توجه به اين امر كه اين چشم‌انداز سند توسعه ملي است و نبايد صرفاً به قوة مجريه محدود مي‌شود. - استفاده از روشها و متدهاي بلندمدت و سيستمي در پيش‌بيني و آينده‌نگري علاوه بر ايرادات متدولوژيك و نحوه تدوين چشم‌انداز كه جاي بسيار تأمل و تدبر دارد، نكاتي از جمله: عدم ارايه ديدگاه منسجم و واحدهايي از تئوري توسعه، برانگيزاننده نبودن چشم‌اندازها و محورهاي اشاره شده، همسنگ و هم‌سطح نبودن محورهاي چشم‌انداز، محدود نمودن ارايه چشم‌انداز به متغيرهاي اقتصادي و عدم جامعيت آن، عدم سازگاري و جامعيت راهبردها و الزامات و معادل فرض كردن هدف و راهبرد، محور و چالش و نيز خطاهاي آماري و عدم مشخص بودن مدل مورد استفاده كه در محتواي اين گزارش به چشم مي‌خورند از انسجام و كيفيت گزارش به لحاظ محتوايي نيز كاسته است. لذا ضمن تأكيد بر رفع ايرادات روش‌شناسي تدوين چشم‌انداز، توجه جدي به اين نكات لازم و ضروري است. ( این بخش از تحلیل از " نقد و نظری بر گزارش چشم انداز بلند مدت ج.ا.ا. "، سایت معاونت برنامه ریزی و بررسیهای اقتصادی وزارت بازرگانی استفاده شده است.)

با توجه به این ویژگی ها به تحلیل چشم انداز 20 ساله ایران و این که آیا حاوی این موارد می باشد یا نه می پردازیم. الف) اگر در نظر باشد که یک چشم انداز رهنمود و انگیزه مناسب فراهم سازد احتمالا باید متضمن این موارد باشد: 1. رسالت سازمانی: بیان عملی رسالت سازمان باید از مجموعه بحث هایی که برای پاسخگویی به شش پرسش انجام می گیرند ناشی شود. شش پرسش مورد نظر عبارتند از: 1. ما که هستیم؟ جامعه ایرانی 2. به طور کلی نیاز های سیاسی و اجتماعی اساسی که وجود ما وقف برآورده ساختن آنهاست یا مسائل اجتماعی و سیاسی که ما برای گشودن آنها زنده ایم کدام اند؟ مسائل فرهنگی، علمی، دفاعی، رفاهی، اقتصادی، منطقه ای و بین المللی 3. اساسا برای تشخیص یا پیش بینی نیاز ها یا مشکلات و عکس العمل نشان دادن در قبال آنها چه اقدام هایی می خواهیم انجام دهیم؟ به این مساله در چشم انداز اشاره ی دقیق و کاملی نشده است . 4. چگونه باید در مقابل ذی علاقگان کلیدی عکس العمل نشان دهیم؟ تاکید بر: مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان ها ، و بهره مند از امنیت اجتماعی و قضایی. که البته در موارد دیگری نیز اشاراتی از قبیل توزیع مناسب درآمد، دور از فقر فساد و تبعید و ... دیده می شود. 5. فلسفه ما چیست و ارزش های بنیادی ما کدامند؟ به اصول وابسته به قانون اساسی، اصول اخلاقی، اصول وابسته به عزت، حکمت و مصلحت و ارزش های اسلامی، ملی و انقلابی و ..... اشاره شده است. 6. چه چیزی ما را متمایز یا منحصر به فرد می سازد؟ پشتوانه فرهنگی، جغرافیایی، تاریخی و اسلامی 2. فلسفه اصلی و ارزش های محوری در بحث مربوط به رسالت به آن اشاره شد. 3. اهداف در صورت مشخص بودن در چشم انداز 20 ساله ایران به اهداف زیادی اشاره شده است که می توان به طور مثال به موارد زیر اشاره نمود: • توسعه یافته • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری • امن، مستقل و مقتدر • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی • دارای تعامل سازنده و موثر با جهان 4. استراتژی های اصلی در اکثر موارد پس از ذکر یک هدف به استراتژی هایی نیز ا شاره شده است که می توان به طور مثال موارد زیر را نام برد: • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی • امن، مستقل و مقتدر با سامان دفاعی مبتنی بر بازدارندگی همه جانبه و پیوستگی مردم و حکومت. • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) با تاکید بر جنبش نرم افزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقاء نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل. البته باید گفت که استراتژی های کاملا روشن و مشخصی در این چشم انداز مطرح نشده است و تنها به صورت کلی و جامع می توان از موارد بالا نام برد که حتی شاید بتوان بعضی از این موارد را هدف دانست تا استراتژی 5. معیار های عملکرد شاخص های کمی کلان آنها از قبیل نرخ سرمایه گذاری، درآمد سرانه، تولید ناخالص ملی، نرخ اشتغال و تورم، کاهش فاصله درآمد میان دهک های بالا و پایین جامعه، رشد فرهنگ و آموزش و پژوهش و تواناییهای دفاعی و امنیتی 6. قواعد تصمیم گیری تهیه، تدوین و تصویب برنامه های توسعه و بودجه های سالیانه که باید متناسب با سیاست های توسعه و اهداف و الزامات چشم انداز، تنظیم و تعیین گردد و این سیاست ها و هدفها به صورت کامل مراعات شود. در اینجا نیز لازم به ذکر است که اشاره روشن و واضحی به قواعد تصمیم گیری در این چشم انداز نشده است. 7. موازین اخلاقی که از تمامی کارکنان انتظار می رود. در شروع بیانیه چشم انداز بیان شده است که " با اتکال به قدرت لایزال الهی و در پرتو ایمان و عزم ملی و کوشش برنامه ریزی شده و مدبرانه جمعی و در مسیر تحقق آرمانها و اصول قانون اساسی ، در چشم انداز بیست ساله ....... " که می توان گفت از کلیه افراد انتظار می رود در چارچوب مسائل اسلامی و قانون اساسی حرکت نمایند تا اهداف چشم انداز محقق شود که البته در اینجا نیز همانند موارد قبلی اشاره دقیق و بارزی به موازین اخلاقی مورد انتظار از کارکنان نشده است. علاوه بر موارد ذکر شده در بالا توجه به نکاتی چند دارای اهمیت می باشد. گزارش چشم‌انداز توسعه كشور در افق 20 ساله با هدف ارايه افق‌هاي نوين و متفاوت پيش‌روي برنامه‌ريزان در جهت خلق آينده‌اي مطلوب تهيه شده است. ارايه افق‌هاي نوين، متفاوت و مطلوب در گريز از اشتباهات فرآينده و توجه به نكات ذيل است: - تدوين گزارش براساس شيوه‌هاي جديد (توجه به فردا در مقابل امروز) - پذيرش نقش اراده‌گرايي به معني كامل كلمه در مقابل نقش واكنشي به تحولات - رفع ابهامات و شفاف كردن تصوير چشم‌انداز آينده - توجه به اين امر كه اين چشم‌انداز سند توسعه ملي است و نبايد صرفاً به قوة مجريه محدود مي‌شود. - استفاده از روشها و متدهاي بلندمدت و سيستمي در پيش‌بيني و آينده‌نگري علاوه بر ايرادات متدولوژيك و نحوه تدوين چشم‌انداز كه جاي بسيار تأمل و تدبر دارد، نكاتي از جمله: عدم ارايه ديدگاه منسجم و واحدهايي از تئوري توسعه، برانگيزاننده نبودن چشم‌اندازها و محورهاي اشاره شده، همسنگ و هم‌سطح نبودن محورهاي چشم‌انداز، محدود نمودن ارايه چشم‌انداز به متغيرهاي اقتصادي و عدم جامعيت آن، عدم سازگاري و جامعيت راهبردها و الزامات و معادل فرض كردن هدف و راهبرد، محور و چالش و نيز خطاهاي آماري و عدم مشخص بودن مدل مورد استفاده كه در محتواي اين گزارش به چشم مي‌خورند از انسجام و كيفيت گزارش به لحاظ محتوايي نيز كاسته است. لذا ضمن تأكيد بر رفع ايرادات روش‌شناسي تدوين چشم‌انداز، توجه جدي به اين نكات لازم و ضروري است. ( این بخش از تحلیل از " نقد و نظری بر گزارش چشم انداز بلند مدت ج.ا.ا. "، سایت معاونت برنامه ریزی و بررسیهای اقتصادی وزارت بازرگانی استفاده شده است.)

الف) اگر در نظر باشد که یک چشم انداز رهنمود و انگیزه مناسب فراهم سازد احتمالا باید متضمن این موارد باشد: 1. رسالت سازمانی: بیان عملی رسالت سازمان باید از مجموعه بحث هایی که برای پاسخگویی به شش پرسش انجام می گیرند ناشی شود. شش پرسش مورد نظر عبارتند از: 1. ما که هستیم؟ جامعه ایرانی 2. به طور کلی نیاز های سیاسی و اجتماعی اساسی که وجود ما وقف برآورده ساختن آنهاست یا مسائل اجتماعی و سیاسی که ما برای گشودن آنها زنده ایم کدام اند؟ مسائل فرهنگی، علمی، دفاعی، رفاهی، اقتصادی، منطقه ای و بین المللی 3. اساسا برای تشخیص یا پیش بینی نیاز ها یا مشکلات و عکس العمل نشان دادن در قبال آنها چه اقدام هایی می خواهیم انجام دهیم؟ به این مساله در چشم انداز اشاره ی دقیق و کاملی نشده است . 4. چگونه باید در مقابل ذی علاقگان کلیدی عکس العمل نشان دهیم؟ تاکید بر: مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان ها ، و بهره مند از امنیت اجتماعی و قضایی. که البته در موارد دیگری نیز اشاراتی از قبیل توزیع مناسب درآمد، دور از فقر فساد و تبعید و ... دیده می شود. 5. فلسفه ما چیست و ارزش های بنیادی ما کدامند؟ به اصول وابسته به قانون اساسی، اصول اخلاقی، اصول وابسته به عزت، حکمت و مصلحت و ارزش های اسلامی، ملی و انقلابی و ..... اشاره شده است. 6. چه چیزی ما را متمایز یا منحصر به فرد می سازد؟ پشتوانه فرهنگی، جغرافیایی، تاریخی و اسلامی 2. فلسفه اصلی و ارزش های محوری در بحث مربوط به رسالت به آن اشاره شد. 3. اهداف در صورت مشخص بودن در چشم انداز 20 ساله ایران به اهداف زیادی اشاره شده است که می توان به طور مثال به موارد زیر اشاره نمود: • توسعه یافته • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری • امن، مستقل و مقتدر • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی • دارای تعامل سازنده و موثر با جهان 4. استراتژی های اصلی در اکثر موارد پس از ذکر یک هدف به استراتژی هایی نیز ا شاره شده است که می توان به طور مثال موارد زیر را نام برد: • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی • امن، مستقل و مقتدر با سامان دفاعی مبتنی بر بازدارندگی همه جانبه و پیوستگی مردم و حکومت. • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) با تاکید بر جنبش نرم افزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقاء نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل. البته باید گفت که استراتژی های کاملا روشن و مشخصی در این چشم انداز مطرح نشده است و تنها به صورت کلی و جامع می توان از موارد بالا نام برد که حتی شاید بتوان بعضی از این موارد را هدف دانست تا استراتژی 5. معیار های عملکرد شاخص های کمی کلان آنها از قبیل نرخ سرمایه گذاری، درآمد سرانه، تولید ناخالص ملی، نرخ اشتغال و تورم، کاهش فاصله درآمد میان دهک های بالا و پایین جامعه، رشد فرهنگ و آموزش و پژوهش و تواناییهای دفاعی و امنیتی 6. قواعد تصمیم گیری تهیه، تدوین و تصویب برنامه های توسعه و بودجه های سالیانه که باید متناسب با سیاست های توسعه و اهداف و الزامات چشم انداز، تنظیم و تعیین گردد و این سیاست ها و هدفها به صورت کامل مراعات شود. در اینجا نیز لازم به ذکر است که اشاره روشن و واضحی به قواعد تصمیم گیری در این چشم انداز نشده است. 7. موازین اخلاقی که از تمامی کارکنان انتظار می رود. در شروع بیانیه چشم انداز بیان شده است که " با اتکال به قدرت لایزال الهی و در پرتو ایمان و عزم ملی و کوشش برنامه ریزی شده و مدبرانه جمعی و در مسیر تحقق آرمانها و اصول قانون اساسی ، در چشم انداز بیست ساله ....... " که می توان گفت از کلیه افراد انتظار می رود در چارچوب مسائل اسلامی و قانون اساسی حرکت نمایند تا اهداف چشم انداز محقق شود که البته در اینجا نیز همانند موارد قبلی اشاره دقیق و بارزی به موازین اخلاقی مورد انتظار از کارکنان نشده است. علاوه بر موارد ذکر شده در بالا توجه به نکاتی چند دارای اهمیت می باشد. گزارش چشم‌انداز توسعه كشور در افق 20 ساله با هدف ارايه افق‌هاي نوين و متفاوت پيش‌روي برنامه‌ريزان در جهت خلق آينده‌اي مطلوب تهيه شده است. ارايه افق‌هاي نوين، متفاوت و مطلوب در گريز از اشتباهات فرآينده و توجه به نكات ذيل است: - تدوين گزارش براساس شيوه‌هاي جديد (توجه به فردا در مقابل امروز) - پذيرش نقش اراده‌گرايي به معني كامل كلمه در مقابل نقش واكنشي به تحولات - رفع ابهامات و شفاف كردن تصوير چشم‌انداز آينده - توجه به اين امر كه اين چشم‌انداز سند توسعه ملي است و نبايد صرفاً به قوة مجريه محدود مي‌شود. - استفاده از روشها و متدهاي بلندمدت و سيستمي در پيش‌بيني و آينده‌نگري علاوه بر ايرادات متدولوژيك و نحوه تدوين چشم‌انداز كه جاي بسيار تأمل و تدبر دارد، نكاتي از جمله: عدم ارايه ديدگاه منسجم و واحدهايي از تئوري توسعه، برانگيزاننده نبودن چشم‌اندازها و محورهاي اشاره شده، همسنگ و هم‌سطح نبودن محورهاي چشم‌انداز، محدود نمودن ارايه چشم‌انداز به متغيرهاي اقتصادي و عدم جامعيت آن، عدم سازگاري و جامعيت راهبردها و الزامات و معادل فرض كردن هدف و راهبرد، محور و چالش و نيز خطاهاي آماري و عدم مشخص بودن مدل مورد استفاده كه در محتواي اين گزارش به چشم مي‌خورند از انسجام و كيفيت گزارش به لحاظ محتوايي نيز كاسته است. لذا ضمن تأكيد بر رفع ايرادات روش‌شناسي تدوين چشم‌انداز، توجه جدي به اين نكات لازم و ضروري است. ( این بخش از تحلیل از " نقد و نظری بر گزارش چشم انداز بلند مدت ج.ا.ا. "، سایت معاونت برنامه ریزی و بررسیهای اقتصادی وزارت بازرگانی استفاده شده است.)

الف) اگر در نظر باشد که یک چشم انداز رهنمود و انگیزه مناسب فراهم سازد احتمالا باید متضمن این موارد باشد: 1. رسالت سازمانی: بیان عملی رسالت سازمان باید از مجموعه بحث هایی که برای پاسخگویی به شش پرسش انجام می گیرند ناشی شود. شش پرسش مورد نظر عبارتند از: 1. ما که هستیم؟ جامعه ایرانی 2. به طور کلی نیاز های سیاسی و اجتماعی اساسی که وجود ما وقف برآورده ساختن آنهاست یا مسائل اجتماعی و سیاسی که ما برای گشودن آنها زنده ایم کدام اند؟ مسائل فرهنگی، علمی، دفاعی، رفاهی، اقتصادی، منطقه ای و بین المللی 3. اساسا برای تشخیص یا پیش بینی نیاز ها یا مشکلات و عکس العمل نشان دادن در قبال آنها چه اقدام هایی می خواهیم انجام دهیم؟ به این مساله در چشم انداز اشاره ی دقیق و کاملی نشده است . 4. چگونه باید در مقابل ذی علاقگان کلیدی عکس العمل نشان دهیم؟ تاکید بر: مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان ها ، و بهره مند از امنیت اجتماعی و قضایی. که البته در موارد دیگری نیز اشاراتی از قبیل توزیع مناسب درآمد، دور از فقر فساد و تبعید و ... دیده می شود. 5. فلسفه ما چیست و ارزش های بنیادی ما کدامند؟ به اصول وابسته به قانون اساسی، اصول اخلاقی، اصول وابسته به عزت، حکمت و مصلحت و ارزش های اسلامی، ملی و انقلابی و ..... اشاره شده است. 6. چه چیزی ما را متمایز یا منحصر به فرد می سازد؟ پشتوانه فرهنگی، جغرافیایی، تاریخی و اسلامی 2. فلسفه اصلی و ارزش های محوری در بحث مربوط به رسالت به آن اشاره شد. 3. اهداف در صورت مشخص بودن در چشم انداز 20 ساله ایران به اهداف زیادی اشاره شده است که می توان به طور مثال به موارد زیر اشاره نمود: • توسعه یافته • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری • امن، مستقل و مقتدر • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی • دارای تعامل سازنده و موثر با جهان 4. استراتژی های اصلی در اکثر موارد پس از ذکر یک هدف به استراتژی هایی نیز ا شاره شده است که می توان به طور مثال موارد زیر را نام برد: • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی • امن، مستقل و مقتدر با سامان دفاعی مبتنی بر بازدارندگی همه جانبه و پیوستگی مردم و حکومت. • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) با تاکید بر جنبش نرم افزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقاء نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل. البته باید گفت که استراتژی های کاملا روشن و مشخصی در این چشم انداز مطرح نشده است و تنها به صورت کلی و جامع می توان از موارد بالا نام برد که حتی شاید بتوان بعضی از این موارد را هدف دانست تا استراتژی 5. معیار های عملکرد شاخص های کمی کلان آنها از قبیل نرخ سرمایه گذاری، درآمد سرانه، تولید ناخالص ملی، نرخ اشتغال و تورم، کاهش فاصله درآمد میان دهک های بالا و پایین جامعه، رشد فرهنگ و آموزش و پژوهش و تواناییهای دفاعی و امنیتی 6. قواعد تصمیم گیری تهیه، تدوین و تصویب برنامه های توسعه و بودجه های سالیانه که باید متناسب با سیاست های توسعه و اهداف و الزامات چشم انداز، تنظیم و تعیین گردد و این سیاست ها و هدفها به صورت کامل مراعات شود. در اینجا نیز لازم به ذکر است که اشاره روشن و واضحی به قواعد تصمیم گیری در این چشم انداز نشده است. 7. موازین اخلاقی که از تمامی کارکنان انتظار می رود. در شروع بیانیه چشم انداز بیان شده است که " با اتکال به قدرت لایزال الهی و در پرتو ایمان و عزم ملی و کوشش برنامه ریزی شده و مدبرانه جمعی و در مسیر تحقق آرمانها و اصول قانون اساسی ، در چشم انداز بیست ساله ....... " که می توان گفت از کلیه افراد انتظار می رود در چارچوب مسائل اسلامی و قانون اساسی حرکت نمایند تا اهداف چشم انداز محقق شود که البته در اینجا نیز همانند موارد قبلی اشاره دقیق و بارزی به موازین اخلاقی مورد انتظار از کارکنان نشده است. علاوه بر موارد ذکر شده در بالا توجه به نکاتی چند دارای اهمیت می باشد. گزارش چشم‌انداز توسعه كشور در افق 20 ساله با هدف ارايه افق‌هاي نوين و متفاوت پيش‌روي برنامه‌ريزان در جهت خلق آينده‌اي مطلوب تهيه شده است. ارايه افق‌هاي نوين، متفاوت و مطلوب در گريز از اشتباهات فرآينده و توجه به نكات ذيل است: - تدوين گزارش براساس شيوه‌هاي جديد (توجه به فردا در مقابل امروز) - پذيرش نقش اراده‌گرايي به معني كامل كلمه در مقابل نقش واكنشي به تحولات - رفع ابهامات و شفاف كردن تصوير چشم‌انداز آينده - توجه به اين امر كه اين چشم‌انداز سند توسعه ملي است و نبايد صرفاً به قوة مجريه محدود مي‌شود. - استفاده از روشها و متدهاي بلندمدت و سيستمي در پيش‌بيني و آينده‌نگري علاوه بر ايرادات متدولوژيك و نحوه تدوين چشم‌انداز كه جاي بسيار تأمل و تدبر دارد، نكاتي از جمله: عدم ارايه ديدگاه منسجم و واحدهايي از تئوري توسعه، برانگيزاننده نبودن چشم‌اندازها و محورهاي اشاره شده، همسنگ و هم‌سطح نبودن محورهاي چشم‌انداز، محدود نمودن ارايه چشم‌انداز به متغيرهاي اقتصادي و عدم جامعيت آن، عدم سازگاري و جامعيت راهبردها و الزامات و معادل فرض كردن هدف و راهبرد، محور و چالش و نيز خطاهاي آماري و عدم مشخص بودن مدل مورد استفاده كه در محتواي اين گزارش به چشم مي‌خورند از انسجام و كيفيت گزارش به لحاظ محتوايي نيز كاسته است. لذا ضمن تأكيد بر رفع ايرادات روش‌شناسي تدوين چشم‌انداز، توجه جدي به اين نكات لازم و ضروري است. ( این بخش از تحلیل از " نقد و نظری بر گزارش چشم انداز بلند مدت ج.ا.ا. "، سایت معاونت برنامه ریزی و بررسیهای اقتصادی وزارت بازرگانی استفاده شده است.)

الف) اگر در نظر باشد که یک چشم انداز رهنمود و انگیزه مناسب فراهم سازد احتمالا باید متضمن این موارد باشد: 1. رسالت سازمانی: بیان عملی رسالت سازمان باید از مجموعه بحث هایی که برای پاسخگویی به شش پرسش انجام می گیرند ناشی شود. شش پرسش مورد نظر عبارتند از: 1. ما که هستیم؟ جامعه ایرانی 2. به طور کلی نیاز های سیاسی و اجتماعی اساسی که وجود ما وقف برآورده ساختن آنهاست یا مسائل اجتماعی و سیاسی که ما برای گشودن آنها زنده ایم کدام اند؟ مسائل فرهنگی، علمی، دفاعی، رفاهی، اقتصادی، منطقه ای و بین المللی 3. اساسا برای تشخیص یا پیش بینی نیاز ها یا مشکلات و عکس العمل نشان دادن در قبال آنها چه اقدام هایی می خواهیم انجام دهیم؟ به این مساله در چشم انداز اشاره ی دقیق و کاملی نشده است . 4. چگونه باید در مقابل ذی علاقگان کلیدی عکس العمل نشان دهیم؟ تاکید بر: مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان ها ، و بهره مند از امنیت اجتماعی و قضایی. که البته در موارد دیگری نیز اشاراتی از قبیل توزیع مناسب درآمد، دور از فقر فساد و تبعید و ... دیده می شود. 5. فلسفه ما چیست و ارزش های بنیادی ما کدامند؟ به اصول وابسته به قانون اساسی، اصول اخلاقی، اصول وابسته به عزت، حکمت و مصلحت و ارزش های اسلامی، ملی و انقلابی و ..... اشاره شده است. 6. چه چیزی ما را متمایز یا منحصر به فرد می سازد؟ پشتوانه فرهنگی، جغرافیایی، تاریخی و اسلامی 2. فلسفه اصلی و ارزش های محوری در بحث مربوط به رسالت به آن اشاره شد. 3. اهداف در صورت مشخص بودن در چشم انداز 20 ساله ایران به اهداف زیادی اشاره شده است که می توان به طور مثال به موارد زیر اشاره نمود: • توسعه یافته • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری • امن، مستقل و مقتدر • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی • دارای تعامل سازنده و موثر با جهان 4. استراتژی های اصلی در اکثر موارد پس از ذکر یک هدف به استراتژی هایی نیز ا شاره شده است که می توان به طور مثال موارد زیر را نام برد: • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی • امن، مستقل و مقتدر با سامان دفاعی مبتنی بر بازدارندگی همه جانبه و پیوستگی مردم و حکومت. • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) با تاکید بر جنبش نرم افزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقاء نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل. البته باید گفت که استراتژی های کاملا روشن و مشخصی در این چشم انداز مطرح نشده است و تنها به صورت کلی و جامع می توان از موارد بالا نام برد که حتی شاید بتوان بعضی از این موارد را هدف دانست تا استراتژی 5. معیار های عملکرد شاخص های کمی کلان آنها از قبیل نرخ سرمایه گذاری، درآمد سرانه، تولید ناخالص ملی، نرخ اشتغال و تورم، کاهش فاصله درآمد میان دهک های بالا و پایین جامعه، رشد فرهنگ و آموزش و پژوهش و تواناییهای دفاعی و امنیتی 6. قواعد تصمیم گیری تهیه، تدوین و تصویب برنامه های توسعه و بودجه های سالیانه که باید متناسب با سیاست های توسعه و اهداف و الزامات چشم انداز، تنظیم و تعیین گردد و این سیاست ها و هدفها به صورت کامل مراعات شود. در اینجا نیز لازم به ذکر است که اشاره روشن و واضحی به قواعد تصمیم گیری در این چشم انداز نشده است. 7. موازین اخلاقی که از تمامی کارکنان انتظار می رود. در شروع بیانیه چشم انداز بیان شده است که " با اتکال به قدرت لایزال الهی و در پرتو ایمان و عزم ملی و کوشش برنامه ریزی شده و مدبرانه جمعی و در مسیر تحقق آرمانها و اصول قانون اساسی ، در چشم انداز بیست ساله ....... " که می توان گفت از کلیه افراد انتظار می رود در چارچوب مسائل اسلامی و قانون اساسی حرکت نمایند تا اهداف چشم انداز محقق شود که البته در اینجا نیز همانند موارد قبلی اشاره دقیق و بارزی به موازین اخلاقی مورد انتظار از کارکنان نشده است. علاوه بر موارد ذکر شده در بالا توجه به نکاتی چند دارای اهمیت می باشد. گزارش چشم‌انداز توسعه كشور در افق 20 ساله با هدف ارايه افق‌هاي نوين و متفاوت پيش‌روي برنامه‌ريزان در جهت خلق آينده‌اي مطلوب تهيه شده است. ارايه افق‌هاي نوين، متفاوت و مطلوب در گريز از اشتباهات فرآينده و توجه به نكات ذيل است: - تدوين گزارش براساس شيوه‌هاي جديد (توجه به فردا در مقابل امروز) - پذيرش نقش اراده‌گرايي به معني كامل كلمه در مقابل نقش واكنشي به تحولات - رفع ابهامات و شفاف كردن تصوير چشم‌انداز آينده - توجه به اين امر كه اين چشم‌انداز سند توسعه ملي است و نبايد صرفاً به قوة مجريه محدود مي‌شود. - استفاده از روشها و متدهاي بلندمدت و سيستمي در پيش‌بيني و آينده‌نگري علاوه بر ايرادات متدولوژيك و نحوه تدوين چشم‌انداز كه جاي بسيار تأمل و تدبر دارد، نكاتي از جمله: عدم ارايه ديدگاه منسجم و واحدهايي از تئوري توسعه، برانگيزاننده نبودن چشم‌اندازها و محورهاي اشاره شده، همسنگ و هم‌سطح نبودن محورهاي چشم‌انداز، محدود نمودن ارايه چشم‌انداز به متغيرهاي اقتصادي و عدم جامعيت آن، عدم سازگاري و جامعيت راهبردها و الزامات و معادل فرض كردن هدف و راهبرد، محور و چالش و نيز خطاهاي آماري و عدم مشخص بودن مدل مورد استفاده كه در محتواي اين گزارش به چشم مي‌خورند از انسجام و كيفيت گزارش به لحاظ محتوايي نيز كاسته است. لذا ضمن تأكيد بر رفع ايرادات روش‌شناسي تدوين چشم‌انداز، توجه جدي به اين نكات لازم و ضروري است. ( این بخش از تحلیل از " نقد و نظری بر گزارش چشم انداز بلند مدت ج.ا.ا. "، سایت معاونت برنامه ریزی و بررسیهای اقتصادی وزارت بازرگانی استفاده شده است.)

تدوین چشم انداز سازمانی کارساز برای آینده

با آنکه ممکن است برای به کرد اثر بخشی سازمانی داشتن یک چشم انداز موفقیت ضرورتی نداشته باشد ولی تصویر سازمانی با عملکرد به راستی عالی که فاقد حداقل یک تصویر مبهم و کلی از چگونگی موفقیت و راه دست یافتن به آن باشد بسیار دشوار است. در واقع تصور سازمانی که بتواند بدون داشتن چشم اندازی الهام بخش در بلند  مدت به حیات خود ادامه دهد، همان طور که به نقل از ضرب المثل های بر می آید بسیار دشوار است. با فرض این که تصمیم گیرندگان کلیدی مایل به ارتقای عملکرد عالی سازمانی باشند سه نتیجه را باید در این مرحله جستجو کرد.

نخست، ممکن است یک چشم انداز موفقیت فراهم آید. اگر در نظر باشد که این چشم انداز رهنمود و انگیزه مناسب فراهم سازد احتمالا باید متضمن این موارد باشد:

1.      رسالت سازمانی

2.      فلسفه اصلی و ارزش های محوری

3.      اهداف در صورت مشخص بودن

4.      استراتژی های اصلی

5.      معیار های عملکرد

6.       قواعد تصمیم گیری

7.      موازین اخلاقی که از تمامی کارکنان انتظار می رود.

این چشم انداز باید بر اهداف، رفتار، معیار های عملکرد، قواعد تصمیم گیری و استانداردهایی که به جای خدمت بر خود بر خدمت به همگان تاکید گذارد. رهنمود پیشنهاد باید مشخص و مستدل باشد. بیانیه ی مربوط به چشم انداز مضمن این وعده باشد که سازمان اعضای خود را در تعقیب چشم انداز حمایت خواهد کرد. این چشم انداز باید بالنسبه کوتاه ( حداکثر دو صفحه تایپی دو رو ) و الهام بخش باشد.

دوم. بیانیه چشم انداز باید پس از مشورت ها، بررسی ها و تایید های لازم بین تمامی اعضای سازمان و دیگر ذی علاقگان توزیع شود. اگر اعضای سازمان نسبت به آن در ابهام باشند تاثیر آن بسیار کم خواهد بود.

سوم . از چشم انداز باید برای مطلع ساختن اعضا از تصمیم ها و اقدام های سازمانی کوچک و بزرگ استفاده کرد. اگر چشم انداز هیچ گونه تاثیر رفتاری در پی نداشته باشد تهیه آن فقط اتلاف وقت است. از سوی دیگر مثلا اگر نسخه هایی از چشم انداز همواره در جلسات رسمی تصمیم گیرندگان کلیدی روی تابلویی نصب شده باشد و نظام های اندازه گیری عملکرد رسما از آن آگاه باشند می توان انتظار داشت که بر عملکرد سازمانی تاثیر گذارد.

برخی از فایده های ناشی از چشم انداز موفقیت روشن، مختصر و الهام بخش و مورد توافق گسترده کارکنان عبارتند از:

1.       رهنمودی روشن، مستدل و حمایتی باید به اعضای سازمان درباره این که چه انتظاری از آنها وجود دارد و دلیل آن چیست داده شود. آنها نیز جایگاه مناسب خود را در تصویر بزرگ سازمان پیدا خواهند کرد. در اغلب موارد تنها راهنما برای اعضای سازمان به جز آنچه در این جا به اشاره از آن یاد شد شرح شغل آنها ( که لزوما بر اجزا و نه بر کل تاکید دارد) است. به علاوه تمامی تصمیم گیرندگان کلیدی تمایل دارند پیام های متضادی برای اعضای خود صادر کنند یا صرفا به آنها گوشزد کنند که " سعی کنید کار خود را به بهترین نحو انجام دهید." .

چشم اندازی که با پذیرش گسترده روبه رو شده باشد اجماع کافی درباره هدف ها و وسایل فراهم خواهد ساخت تا کوشش های اعضا را در مسیر های  مطلوب هدایت کند و در عین حال چارچوبی برای ایجاد ترکیبات جدید و نوآوری در تعقیب اهداف سازمانی پدید آورد.

2.      همان طور که کانت استدلال نموده تصور مقدم بر ادراک است. مردم باید تصویری درباره چگونگی موفقیت و رفتار مطلوب داشته باشند  و این تصور باید پیش از مشاهده ی آنها در عمل صورت پذیرفته باشد. تنها زمانی که موفقیت و رفتار مطلوب در ذهن پرورانده شوند. قابل مشاهده خواهند بود و احتمال تحقق آن نیز بیشتر خواهد بود. چشم انداز موفقیت مفهومی را که افراد برای تمایز قائل شدن بین اقدام ها و نتایج مطلوب و نا مطلوب بدان ها نیاز دارند، فراهم می سازد و بدین ترتیب افراد خواهد بودند آنچه را مطلوب است بیشتر تولید کنند و انتظارات و نظام های پاداش را در راستای آنها شکل دهند.

3.      اگر بر سر چشم انداز توافقی وجود داشته باشد، و اگر بتوان رهنمود ها و قواعد تصمیم گیری روشنی از آن استخراج کرد سازمان قدرت بیشتری کسب خواهد کرد. در این حالت وقت کمتری صرف مجادله خواهد شد که چه کاری انجام دهیم و چگونه و چرا آن کار را انجام دهیم و به این ترتیب می توان زمان بیشتری را به پیش بردن کار اختصاص داد.

4.      دو مسئاله ای که در تشخیص تحقق یا عدم تحقق اهداف تعیین کننده تر می باشند عبارتند از این که تا چه حد اهداف مستدل و مشخص اند و تا چه میزان افراد در تعقیب آنها مورد حمایت قرار می گیرند.

به نظر می رسد تسری دادن این بحث به چشم انداز موفقیت و ادعای این که هر چه چشم انداز مشخص تر و مستدل تر باشد و هر چه اعضای سازمان در تعقیب آن بیشتر مورد حمایت قرار گیرند احتمال تحقق یا دستیابی به آن بیشتر خواهد بود، امری منطقی باشد.

5.      چشم انداز موفقیت راهی برای طرح ادعا و تایید آینده در زمان حال فراهم خواهد ساخت. اگر آینده آن چیزی است که ما آن را می سازیم در این صورت چشم انداز آینده ای را که ما می خواهیم طراحی کنیم و ما را مجبور مس سازد که از همین حالا با آن زندگی کنیم حیات می بخشد. بنابراین انسان آینده را پیش بینی نمی کند زیرا چنین عملی در بهترین صورت خود کاری خطرناک است ، بلکه آن را می سازد.

6.       یک چشم انداز موفقیت روشن و در عین حال منطقی هیجان سودمندی بین جهان بدان گونه که هست و جهانی که خواهانش هستیم ایجاد می کند. اگر بخواهیم که اهداف محرک و بر انگیزاننده باشند باید به حدی با بلند پروازی تعیین شوند که شور مبارزه پدید آورند ولی نباید چنان جاه طلبانه باشند که ناتوانی، نومیدی یا فشار بیش از حد پدید آورند. یک چشم انداز که خوب تنظیم شده باشد می تواند اعضای سازمان را به پی جویی هدف های متعالی بر انگیزد.

7.      یک چشم انداز موفقیت الهام بخش می تواند منبع انگیزشی دیگری نیز عرضه دارد: یک فراخوانی، اگر چشم انداز موفقیت به یک فراخوانی تبدل شود، نیرو و وقت عده ی بیشماری از افراد را می توان در جهت تعقیب چشم اندازی قوی که بر آینده ای بهتر تاکید دارد از بند رها ساخت.

8.      چشم انداز موفقیتی که به خوبی بیان شده باشد افراد را حداقل به شکل تدریجی در تشخیص موانع موجود بر سر راه تحقق آن کمک می کند و آنها را در چیره گشتن بر موانع یاری خواهد کرد. به این ترتیب این چشم انداز کاملا مشابه اولین مرحله از فراگرد تدوین استراتژی که در فصل هشتم مطرح شد عمل می کند. در این فراگرد نخست از  افراد خواسته می شود که گزینه های  عملی، پندار ها یا چشم انداز هایی  را برای برخورد با  مسائل استراتژیک یا دستیابی به اهداف مشخص یا تحقق سناریوی مورد نظر ( یا چشم انداز موفقیت) تنظیم کند؛ با موانع موجود بر سر راه آن گزینه ها را مشخص سازند و سپس پشنهاد هایی برای دستیابی مستقیم به گزینه ها یا دستیابی غیر مستقیم و از طریق غلبه بر موانع عرضه نماید.

9.      یک چشم انداز موفقیت روشن جانشین کارسازی برای رهبری فراهم می سازد . اگر رهنمود روشنی درباره جهات و انتظارات رفتاری به افراد داده شود آنها قادر به هدایت و مدیریت خود خواهند بود. در این صورت تصمیم گیری کارساز تری در فاصله ای از مرکز سازمان و از راس سلسله مراتب صورت خواهد گرفت.

10.  با آنکه ممکن است تدوین یک چشم انداز موفقیت در عرصه های سیاسی دشوار باشد ولی تلاش در این زمینه می تواند بسیار ارزشمند باشد. یک چشم انداز مقبول در صورتی که بتواند مجموعه ای اهداف متعالی در جهت سوق دادن اختلاف نظر ها به مسیر های سودمند برقرار کند می تواند تا حد قابل توجهی به کاهش اختلاف نظر های سازمانی کمک نماید.

11.  چشم انداز موفقیت تا به آن حد که اکثر افراد در آن سهیم باشند کیفیتی اخلاقی حاص خواهد کرد که می تواند در کالبد سازمان روح فضیلت بدمد. اساسا سخن گفتن درباره فضیلت چندان مرسوم نیست ولی اکثر مردم مایلند در پی جویی اهداف موجه از نظر اخلاقی به روش های  اخلاقی موجه اقدام کنند. چشم انداز موفقیت مجوز توجیه و مشروعیت مهمی برای اقدام ها و تصمیم های مرتبط به چشم انداز فراهم می سازد و در ضمن برای رفتار های مجاز نیز حدودی تعیین می کند. به این ترتیب خود تنظیمی هنجاری مورد نیاز برای آنکه هر جامعه ی اخلاقی بتواند به حیات خود ادامه دهد و به موفقیت نائل آید تسهیل خواهد شد.

 

رهنمود های فراگرد

رهنمود های زیر به منظور کمک به تیم برنامه ریزی استراتژیک برای صورت بندی چشم انداز موفقیت پیش بینی شده است.

1.      به خاطر داشته باشید که در اکثر موارد ضرورتی ندارد که چشم انداز موفقیت به بهبود اثر بخشی سازمانی منجر گردد. صرف تدوین و اجرای استراتژی هایی برای برخورد با مسائل استراتژیک می تواند پیشرفت های قابل توجهی در عملکرد اکثر سازمان ها پدید آورد. بنابراین اگر به نظر رسد تدوین چشم انداز موفقیت غیر عاقلانه یا بسیار دشوار است سازمان نباید در این باره نگرانی زیادی داشته باشد. از دیگر سوی بعید می رسد که یک سازمان بدون حداقل یک چشم انداز ضمنی که با مشارکت همگان تهیه شده باشد بتواند به عملکرد متعالی دست یابد.

2.      اکثر سازمان ها باید پیش از تلاش در تدوین چشم انداز موفقیت منتظر بمانند تا چندین چرخه برنامه ریزی استراتژیک بررسی شود. غالب سازمان ها پیش از آنکه چشم انداز موفقیت جمعی پدید آید، باید عادت تفکر و اقدام به روش استراتژیک – تفکر درباره جنبه های  واقعا مهم روابطشان با محیط مربوط و اقدام بر این اساس – را در خود پرورش دهند. افزوده بر این اجماع در مورد تصمیم های کلیدی و کسب توانایی برای حل اختلاف نظر ها به شوکی سازنده ( که هر دو مورد برای تدوین یک چشم انداز موفقیت ضروری اند) تنها پس از تکمیل چند چرخه از برنامه ریزی استراتژیک ممکن خواهد بود.

3.      چشم انداز موفقیت باید متضمن مواردی باشد که در همین فصل با عنوان نتایج مطلوب مطرح شده، باشد. خود چشم انداز نباید طولانی و بیش از دو صفحه تایپی باشد.

4.      چشم انداز موفقیت باید تا حد امکان از درون تصمیم ها و اقدامات گذشته سر برآورد. اقدام ها و تصمیم های گذشته اغلب مدرک نوعی اجماع است. بر سر این که سازمان چیست و چه باید انجام دهد. بنیاد نهادن چشم انداز بر مبنای اجماع موجود از قبل مانع بروز اختلاف نظر های غیر ضروری خواهد شد. همچنین سازمان از طریق چشم انداز خود باید به شکلی موثر به گذشته اش مربوط شود. تحقق آینده ای نوین، اگر بتوان ثابت نمود که ادامه گذشته و حال است آسان تر خواهد بود.

با وجود این چشم انداز موفقیت نباید صرفا ادامه وضع موجود باشد. چشم انداز باید اثبات آینده ای آرمانی و الهام بخش در زمان حال باشد. یک چشم انداز موفقیت باید تصویری ایده آل از آینده ترسیم نماید و سپس به زمان حال بازگشته به اعضای سازمان نشان دهد که چگونه اقدامات روزانه آنها می تواند سازمان ( و خود آنها ) را در رسیدن به موفقیت کمک کند.

5.      یک چشم انداز موفقیت باید الهام بخش باشد. چرا که در غیر این صورت قادر نخواهد بود افراد را به سوی برتری سوق دهد. و آنچه به افراد الهام می بخشد همانا توصیف روشن آینده ای مطلوب به اتکای عقیده ای استوار است. یک چشم انداز الهام بخش از ویژگی هایی به این شرح برخوردار است

·        کانون توجهش آینده ای بهتر است.

·        امید ها و آرزو ها را تقویت می کند.

·        بر ارزش های مشترک متوسل می شود.

·        نتایج مثبت را بیان می دارد.

·        بر قدرت گروه متحد تاکید می گذارد

·        از تصاویر کلامی ، تصویر های ذهنی و استعاره ها استفاده می کند.

·        شور و شوق القا می کند و آتش هیجان را تیز تر می کند.

به یاد آوردن کلام کارتین لوترکینگ که می گوید: " من رویایی در سر دارم" . می توانید نمونه روشنی از چشم انداز موفقیت الهام بخش را که بر آینده بهتر جامعه ای یکپارچه تاکید دارد در پیش روی داشته باشید.

6.       یک چشم انداز موفقیت کاساز متضمن درجه مناسبی از هیجان برای تسریع تغییر سازمانی موثر خواهد بود. تنش بیش از اندازه نیز احتمالا تاعث فلج شدن امور می گردد. بنابراین چشم انداز باید آهنگ خود را ملایم کند تا از شدت هیجان مفرط بکاهد. از سوی دیگر تنش کمتر از اندازه شور مبارزه طلبی لازم برای عملکرد نمایان را ایجاد نخواهد کرد. اگر هیجان کافی وجود نداشته باشد باید طرح چشم اندازی نو در انداخت تا منظری برافراشته تر پیش روی سازمان به وجود آورد.

7.      یک راه سودمند برای شروع به ساختن چشم انداز موفقیت آن است که از اعضای تیم برنامه ریزی استراتژیک خواسته شود تا هر یک پیش نویس چشم انداز ها را آماده کند و پس از آن هر یک نظر خود را به اطلاع دیگران برساند تا درباره آن بحث صورت گیرد.

8.      برای بررسی چشم انداز موفقیت باید فراگرد هنجاری مورد استفاده قرار گیرد.

9.      اجماع بر سر بیانیه چشم انداز از سوی تصمیم گیرندگان کلیدی بسیار مطلوب است ولی ممکن است ضرورت نداشته باشد. دستیابی به اجماع کامل بر سر تمام مسائلی که در یک سازمان وجود دارد، به ندرت امکان پذیر است، از این رو می توان به صورتی واقع بینانه امیدوار بود که یک توافق کلی نسبتا فراگیر درباره محتوای سبک تدوین بیانیه چشم انداز حاصل شود.

10.  برای آنکه چشم انداز موفقیت بتواند به هدایت تصمیم ها و اقدام های سازمان کمک کند باید به مقیاس وسیع انتشار یافته و مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

یک چشم انداز موفقیت تنها زمانی می تواند به یک سند با روح و سرزنده تبدیل شود که بتوان پیوسته به آن به عنوان مبنایی برای توجیه اقدام ها و تصمیم های سازمانی مناسب و آگاهی از آنها مراجعه کرد. اگر چشم انداز موفقیت درباره تصمیم گیری و اقدام های سازمانی منظما به اعضای تیم آگاهی ندهد تهیه آن احتمالا فقط هدر دادن وقت خواهد بود.

منبع: برنامه ریزی استراتژیک برای سازمان های دولتی و غیر انتفاعی

گرد آوری و تنظیم: جان . ام. برایسون

ترجمه: عباس منوریان

جهت مطالعه بیشتر به کتاب فوق قسمت دوم: مراحل اساسی در تفکر و اقدام به شکل استراتژیک مراجعه نمایید.

 

متن ابلاغيه سند چشم انداز جمهوري اسلامي ايران درافق 1404 هجري شمسي

مقدمه :
از سال 1378 در دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام برای هم جهت سازی سیاست های کلی ضرورت ترسیم و تبیین یک افق روشن در آینده ایران مشخص شد. و لذا تا مدت ها مطالعات و مباحث تحت عنوان «افق آینده ایران اسلامی» ادامه یافت. در سال 1380 مفهوم چشم انداز بجای افق آینده مورد تاکید قرار گرفت و در مطالعات خود متوجه شدیم که بحث چشم انداز یک مقوله پیشرفته علوم مدیریتی و  ذیقیمتی را بدست آورده اند آن تجارب را نیز مورد مطالعه قرار دادیم . در همین سال نتایج مطالعات را با مقام معظم رهبری طرح کردیم ایشان ضرورت این مساله را بسیار مهم تشخیص دادند و به مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ کرد که سند ملی چشم انداز ایران را تهیه نمایند.
مجمع تشخیص مصلحت نظام کمیسیون خاصی را تحت همین عنوان تصویب کردند که کلیه مطالعات و تحقیقات دبیرخانه همراه با مطالعات و تحقیقات سازمان مدیریت و برنامه ریزی دولت را بررسی و متن اولیه سند چشم انداز را تهیه کردیم و به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستادیم .
نتایج کمیسیون چشم انداز در سال 1381 در مجمع تشخیص مصلحت نظام به بحث گذاشته شد و در سال 1382 پس از اصلاحاتی که مقام معظم رهبری در آن مصوبات انجام دادند به تصویب نهایی رسید و در تاریخ 23/8/82 به قوای سه گانه ابلاغ شد.
در تهیه و تدوین سند چشم انداز که پنج سال به طول کشید و از مطالعات و پیشنهادات گروههای تحقیقاتی از جمله سازمان مدیریت و برنامه ریزی و گروه مطالعات استراتژی توسعه صنعتی کشور استفاده شده است که از آنها تشکر می کنیم.

محسن رضایی          

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام

چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در 1404 هجری شمسی

 

با اتکال به قدرت لایزال الهی و در پرتو ایمان و عزم ملی و کوشش برنامه ریزی شده و مدبرانه جمعی و در مسیر تحقق آرمانها و اصول قانون اساسی ، در چشم انداز بیست ساله :

 

 

جامعه ی ایرانی در افق این چشم انداز چنین ویژگیهایی خواهد داشت:
• توسعه یافته، متناسب با مقتضیات فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی خود و متکی بر اصول اخلاقی و ارزشهای اسلامی، ملی و انقلابی، با تاکید بر: مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان ها ، و بهره مند از امنیت اجتماعی و قضایی.
• برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی.
• امن، مستقل و مقتدر با سامان دفاعی مبتنی بر بازدارندگی همه جانبه و پیوستگی مردم و حکومت.
• برخوردار از سلامت، رفاه، امنیت غذایی، تامین اجتماعی، فرصتهای برابر، توزیع مناسب درآمد، نهاد مستحکم خانواده، به دور از فقر،فساد، تبعیض و بهره مند از محیط زیست مطلوب.
• فعال، مسئولیت پذیر، ایثارگر، مومن ، رضایت مند، برخوردار از وجدان کاری، انضباط، روحیه ی تعاون و سازگاری اجتماعی، متعهد به انقلاب و نظام اسلامی و شکوفایی ایران و مفتخر به ایرانی بودن.
• دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) با تاکید بر جنبش نرم افزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقاء نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل.
• الهام بخش، فعال و موثر در جهان اسلام با تحکیم الگوی مردم سالاری دینی، توسعه کارآمد، جامعه اخلاقی، نواندیشی و پویایی فکری و اجتماعی، تاثیرگذار بر همگرایی اسلامی و منطقه ای بر اساس تعالیم اسلامی و اندیشه های امام خمینی (ره).
• دارای تعامل سازنده و موثر با جهان بر اساس اصول عزت، حکمت و مصلحت.

ملاحظه : در تهیه، تدوین و تصویب برنامه های توسعه و بودجه های سالیانه، این نکته مورد توجه قرار گیرد که: شاخص های کمی کلان آنها از قبیل نرخ سرمایه گذاری، درآمد سرانه، تولید ناخالص ملی، نرخ اشتغال و تورم، کاهش فاصله درآمد میان دهک های بالا و پایین جامعه، رشد فرهنگ و آموزش و پژوهش و تواناییهای دفاعی و امنیتی، باید متناسب با سیاست های توسعه و اهداف و الزامات چشم انداز، تنظیم و تعیین گردد و این سیاست های و هدفها به صورت کامل مراعات شود.

 

دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام (بهار 83)